وبلاگ
استفراغ گربه؛ علتها، معنی رنگ استفراغ و زمان مراجعه به دامپزشک
دیدن گربهای که ناگهان سرش را پایین میاندازد، چند بار شکمش منقبض میشود و بعد استفراغ میکند، برای هر صاحب گربهای نگرانکننده است. خیلی از ما در چنین لحظهای نمیدانیم باید فورا گربه را به دامپزشکی ببریم یا صبر کنیم و ببینیم چه میشود. واقعیت این است که استفراغ گربه گاهی یک اتفاق ساده و گذراست، مثلا به خاطر گلوله مو یا تند غذا خوردن، اما گاهی هم میتواند نشانه یک بیماری جدی باشد که نباید آن را نادیده گرفت.
در این مقاله از مجله روتی پت با دلایل رایج استفراغ در گربهها، معنی رنگهای مختلف استفراغ، علائم هشداردهندهای که نیاز به مراجعه فوری به دامپزشک دارند و کارهایی که در خانه میتوانید انجام دهید آشنا میشوید. یادتان باشد این مطالب جنبه آموزشی دارد و هرگز جایگزین معاینه دامپزشک نیست.
تفاوت استفراغ و برگرداندن غذا در گربه
قبل از هر چیز خوب است بدانید که همه چیزهایی که گربه از دهانش بیرون میریزد، استفراغ نیست. در استفراغ، محتویات معده یا ابتدای روده با انقباضهای فعال شکم بیرون رانده میشود و گربه معمولا قبل از آن بیقرار میشود، آب دهانش راه میافتد و صدای عق زدن میدهد. اما در برگرداندن غذا (رگورژیتاسیون)، غذای هضمنشده بدون تلاش زیاد و معمولا بلافاصله بعد از خوردن، از مری بیرون میآید و اغلب شکل لولهای دارد. این تفاوت برای دامپزشک اهمیت زیادی دارد، چون علتها و درمان این دو با هم فرق میکند.
عکس: Jay KapLon / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)
دلایل رایج استفراغ گربه
گلوله مو
گربهها بخش زیادی از روز را صرف لیسیدن و تمیز کردن خودشان میکنند و در این میان مقداری مو میبلعند. بیشتر این موها از دستگاه گوارش عبور میکنند، اما گاهی در معده جمع میشوند و گربه آنها را به شکل گلولههای استوانهای بالا میآورد. این مشکل در نژادهای بلندمو مثل پرشین و در فصلهای پرریزش شایعتر است. اگر گربهتان بیش از یکی دو بار در ماه گلوله مو بالا میآورد، بهتر است برس کشیدن را بیشتر کنید و با دامپزشک درباره غذاها یا مکملهای ضد گلوله مو مشورت کنید.
تند غذا خوردن یا پرخوری
بعضی گربهها، بهخصوص در خانههایی که چند گربه دارند، غذا را با عجله و بدون جویدن میبلعند و چند دقیقه بعد همان غذای هضمنشده را بالا میآورند. استفاده از ظرفهای ضد تندخوری یا تقسیم غذا به وعدههای کوچکتر معمولا این مشکل را حل میکند.
تغییر ناگهانی غذا و حساسیت غذایی
دستگاه گوارش گربه به تغییرات ناگهانی حساس است. اگر غذای گربه را یکباره عوض کنید، ممکن است دچار استفراغ یا اسهال شود. همچنین بعضی گربهها به پروتئینهای خاصی مثل مرغ، ماهی یا لبنیات حساسیت یا عدم تحمل دارند. تغییر غذا باید همیشه طی هفت تا ده روز و به صورت تدریجی انجام شود.
خوردن جسم خارجی یا گیاهان سمی
نخ، کش مو، روبان، تکههای اسباببازی و حتی گیاهان خانگی میتوانند باعث استفراغ شوند. خوردن نخ و اجسام دراز بهخصوص خطرناک است، چون ممکن است روده را گیر بیندازد. گیاه لیلیوم (سوسن) برای گربهها به شدت سمی است و حتی مقدار کمی از گرده یا برگ آن میتواند باعث نارسایی کلیه شود. اگر شک دارید گربه چیز خطرناکی خورده، بدون معطلی به دامپزشک مراجعه کنید.
بیماریهای زمینهای
استفراغهای مکرر و مزمن ممکن است نشانه بیماریهایی مثل انگلهای رودهای، بیماری التهابی روده (IBD)، بیماری کلیوی، پرکاری تیروئید، دیابت، التهاب پانکراس، مشکلات کبدی یا حتی تومورها باشند. این بیماریها بهخصوص در گربههای مسن شایعترند و معمولا با علائم دیگری مثل کاهش وزن، پرنوشی، تغییر اشتها یا بیحالی همراه هستند.
عکس: en:Government of Indonesia / Wikimedia Commons (Public domain)
رنگ استفراغ گربه چه معنایی دارد؟
رنگ و ظاهر استفراغ میتواند سرنخهای مفیدی درباره علت آن بدهد و بهتر است قبل از تمیز کردن، از آن عکس بگیرید تا به دامپزشک نشان دهید. جدول زیر راهنمای کلی رنگهای رایج استفراغ است، اما تشخیص قطعی فقط با معاینه ممکن است:
| رنگ یا ظاهر استفراغ | علت احتمالی | میزان نگرانی |
|---|---|---|
| زرد یا زرد مایل به سبز | صفرا؛ معمولا به خاطر خالی بودن طولانی معده | کم، اگر تکرار نشود |
| کف سفید | تحریک معده، معده خالی یا شروع گلوله مو | کم تا متوسط |
| مایع شفاف | آب زیاد نوشیدن یا ترشحات معده | متوسط، اگر تکرار شود |
| غذای هضمنشده | تند خوردن، پرخوری یا برگرداندن غذا | کم تا متوسط |
| سبز پررنگ | خوردن علف یا گیاه | بسته به نوع گیاه |
| قهوهای تیره با بوی بد | احتمال انسداد روده | زیاد؛ مراجعه فوری |
| قرمز، صورتی یا شبیه تفاله قهوه | خونریزی در دستگاه گوارش | زیاد؛ مراجعه فوری |
چه زمانی باید فورا به دامپزشک مراجعه کرد؟
اگر گربه بالغ و سالمی یک بار استفراغ کرد و بعد از آن سرحال بود، غذا خورد و رفتار طبیعی داشت، معمولا جای نگرانی زیادی نیست و کافی است او را زیر نظر داشته باشید. اما در شرایط زیر نباید صبر کنید و باید هر چه سریعتر گربه را نزد دامپزشک ببرید:
- استفراغ بیش از دو بار در یک روز یا استفراغهای تکرارشونده در چند روز پشت سر هم
- وجود خون در استفراغ یا استفراغ قهوهای تیره و بدبو
- بیحالی شدید، پنهان شدن یا بیتوجهی به اطراف
- غذا نخوردن بیش از ۲۴ ساعت؛ گربهها برخلاف سگها در صورت گرسنگی طولانی در خطر بیماری خطرناک کبد چرب قرار میگیرند
- همراه بودن استفراغ با اسهال، تب یا درد شکم
- عق زدن مکرر بدون بیرون آمدن چیزی
- شک به خوردن سم، دارو، گیاه سمی یا جسم خارجی مثل نخ
- استفراغ در بچهگربهها، گربههای مسن یا گربههایی که بیماری زمینهای دارند
اگر در تهران هستید و دنبال دامپزشک مطمئن میگردید، مقاله بهترین دامپزشکهای تهران را ببینید.
مراقبت از گربه بعد از استفراغ در خانه
اگر گربه فقط یک بار استفراغ کرده و علائم هشداردهنده بالا را ندارد، میتوانید با چند کار ساده به آرام شدن معدهاش کمک کنید. برای گربه بالغ، ظرف غذا را برای چند ساعت بردارید تا معده استراحت کند، اما آب تازه را در مقادیر کم و در دسترس نگه دارید. بعد از آن، مقدار کمی غذای سبک و کمچرب مثل گوشت مرغ آبپز بدون پوست و ادویه به او بدهید و اگر استفراغ تکرار نشد، به تدریج در طول یک تا دو روز به غذای معمولی برگردید.
هرگز بدون تجویز دامپزشک به گربه داروی ضد تهوع یا داروهای انسانی ندهید؛ بسیاری از داروهای رایج انسانی مثل استامینوفن برای گربهها کشنده هستند. همچنین بچهگربهها را هرگز گرسنه نگه ندارید و در صورت استفراغ، مستقیما با دامپزشک تماس بگیرید.
راههای پیشگیری از استفراغ گربه
بسیاری از استفراغهای ساده با کمی تغییر در عادتهای روزمره قابل پیشگیری هستند. برس کشیدن منظم، بهخصوص برای گربههای بلندمو، مقدار موی بلعیدهشده را کم میکند. استفاده از ظرف ضد تندخوری، تقسیم غذا به چند وعده کوچک و تغییر تدریجی غذا هم به سلامت گوارش کمک میکند. گیاهان سمی، نخ، کش و اجسام کوچک را از دسترس گربه دور نگه دارید و برنامه ضدانگل و معاینه سالانه را فراموش نکنید. انتخاب یک غذای باکیفیت هم نقش مهمی در سلامت گوارش دارد که در مقاله بهترین غذا برای گربهها درباره آن صحبت کردهایم.
سوالات متداول درباره استفراغ گربه
استفراغ زرد گربه نشانه چیست؟
استفراغ زرد معمولا حاوی صفراست و بیشتر وقتی رخ میدهد که معده گربه مدت طولانی خالی مانده باشد. اگر تکرار شود یا با علائم دیگر همراه باشد، باید با دامپزشک مشورت کرد.
گربه استفراغ میکند و غذا نمیخورد، چه کنم؟
اگر گربه بعد از استفراغ بیش از ۲۴ ساعت غذا نخورد، حتما او را نزد دامپزشک ببرید، چون گرسنگی طولانی در گربهها میتواند باعث بیماری خطرناک کبد چرب شود.
آیا استفراغ گلوله مو طبیعی است؟
بالا آوردن گاهبهگاه گلوله مو، مثلا یکی دو بار در ماه، طبیعی است. اما اگر دفعات آن زیاد است یا گربه عق میزند و چیزی بیرون نمیآید، باید بررسی شود.
استفراغ کف سفید در گربه خطرناک است؟
استفراغ کف سفید معمولا به خاطر تحریک یا خالی بودن معده است و در صورت تکرار نشدن نگرانکننده نیست. اما اگر چند بار تکرار شد یا گربه بیحال بود، به دامپزشک مراجعه کنید.
جمعبندی
استفراغ گاهبهگاه در گربهها، بهخصوص به خاطر گلوله مو یا تند غذا خوردن، معمولا جای نگرانی ندارد و با تغییر عادتهای غذایی و مراقبت از مو قابل کنترل است. اما استفراغ مکرر، خونی یا همراه با بیحالی، بیاشتهایی و اسهال زنگ خطری است که باید آن را جدی گرفت. شما بهتر از هر کسی گربهتان را میشناسید؛ اگر احساس کردید حالش مثل همیشه نیست، به حستان اعتماد کنید و با دامپزشک مشورت کنید.
اگر تجربهای از استفراغ گربهتان و راهحلی که جواب داده دارید، در بخش نظرات با ما و بقیه صاحبان گربه در میان بگذارید.
عکس شاخص: Print made by: George Cruikshank
Published by: Thomas Tegg / Wikimedia Commons (Public domain)